Bệnh Basedow

1401

I/- Bệnh Basedow là bệnh cường chức năng phì đại và cường sản tuyến giáp. Tăng tiết hormon giáp là nguyên nhân cơ bản trong cơ chế sinh bệnh Basedow. Triệu chứng thường gặp nhất ở người bệnh là trạng thái hưng phấn thần kinh, hồi hộp, đánh trống ngực, sút cân mặc dù ăn nhiều, mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ, giảm trí nhớ, chảy nước mắt, lồi mắt. Nếu không được điều trị đúng bệnh sẽ gây biến chứng ở nhiều cơ quan mắt, tim, thận…

Có 3 phương pháp điều trị cơ bản: bằng thuốc kháng giáp tổng hợp, bằng phóng xạ và phẫu thuật. Trong thư bác không nói rõ đã dùng loại thuốc gì, thời gian dùng thuốc bao lâu mà không khỏi. Thông thường dùng thuốc kháng giáp tổng hợp thời gian phải kéo dài và liên tục ít nhất 1 – 1,5 năm. Điều trị bằng iốt phóng xạ (I131) được chỉ định khi điều trị nội khoa bằng các thuốc kháng giáp tổng hợp trong thời gian dài không có kết quả, và chỉ định với bệnh nhân dưới 40 tuổi. Trường hợp ở tuổi 50 thì cần cân nhắc đến điều trị bằng phẫu thuật. Đây là một trong những phương pháp phổ biến điều trị bệnh Basedow ở mức độ trung bình, nặng mà điều trị bằng các thuốc kháng giáp tổng hợp ít nhất 4-6 tháng không kết quả. Có thể gặp một số biến chứng sau mổ như suy chức năng giáp, bệnh tái phát trở lại, bệnh não sau nhiễm độc hormon giáp. Đặc biệt là cơn nhiễm độc hormon giáp kịch phát là biến chứng hết sức nghiêm trọng có thể đưa đến tử vong. Bác không nên quá lo lắng vì trước khi can thiệp phẫu thuật để điều trị các bác sĩ đã có sự chuẩn bị tốt, chu đáo và đầy đủ. Hiện nay những biến chứng này cũng ít gặp.

II/- Thức ăn cho người Bị Bướu Cổ

1/ Củ cải nấu phổ tai

– Thành phần: Phổ tai, củ cải mỗi thứ lượng vừa, đinh hương, hồi hương, quế bì (vỏ quế), hoa tiêu, nhân hạt đào, muối, dầu ăn, nước tương mỗi thứ lượng vừa.

– Cách làm: Phổ tai rửa sạch, ngâm 1 ngày 1 đêm (trong thời gian ngâm thay nước 2 lần), sau đó rửa sạch, xắt sợi. Củ cải gọt vỏ, xắt sợi. Cho dầu ăn vào chảo nóng, cho phổ tai vào xào sơ, thêm đinh hương, hồi hương, vỏ quế, hoa tiêu, nhân hạt đào, nước tương, muối và nước sạch, dùng lửa lớn nấu nở rồi dùng lửa vừa tiếp tục nấu, cho đến khi phổ tai mềm nhừ, lại thêm củ cải sợi nấu chín thì dùng được. Thích hợp cho người bệnh bướu cổ đơn thuần.

2/ Canh rong biển thịt nạc

– Thành phần: Rong biển 30g, thịt nạc 100g, tiêu, gia vị,  một ít rượu.

– Cách làm: Thịt nạc rửa sạch, xắt miếng dài, sử dụng sau; rong biển trước tiên cho vào nước sạch để ngâm, loại bỏ tạp chất. Cho rong biển và thịt nạc vào nước sôi nấu, nêm gia vị thì được. Thích hợp cho người bị bướu cổ đơn thuần.

3/ Củ cải trắng nấu rong biển

– Thành phần: Rong biển 15g, củ cải trắng 250g.

– Cách làm: Củ cải trắng rửa sạch, xắt lát mỏng, cùng rong biển cho vào nước nấu 30 phút, ban đầu dùng lửa lớn nấu đến sôi, sau đó dùng lửa nhỏ nấu đến chín. Mỗi ngày dùng 2 lần, thích hợp cho người bệnh bướu cổ.

4/ Chè hạt sen, đậu phộng

– Thành phần: Đậu phộng 40g, hạt sen 30g, đường phèn 30g.

– Cách làm: Đậu phộng bỏ vỏ lụa; hạt sen bỏ lõi; tất cả vật liệu cho vào nồi thêm nước để nấu, đến khi đặc và mềm nhừ. Dùng hết trong ngày, thích hợp cho người bệnh tăng năng tuyến giáp (Basedow).

5/ Chè phổ tai, đậu xanh

– Thành phần: Phổ tai 60g, đậu xanh 150g, đường thẻ 50g.

– Cách làm: Phổ tai sau khi rửa sạch xắt sợi, cùng đậu xanh cho vào nước để nấu đến khi đậu xanh nở ra, thêm đường thẻ thì dùng được. Thích hợp cho người bệnh bướu cổ.

6/ Dưa hấu nấu lá sen

– Thành phần: Dưa hấu lượng vừa, lá sen tươi 15g, rễ tranh tươi 15g, kim ngân hoa tươi 15g, đường trắng lượng vừa.

– Cách làm: Tất cả vật liệu trên nấu lấy nước, bỏ bã, để nước nguội cho đường trắng vào. Thích hợp cho người bệnh tăng năng tuyến giáp.

III/- Một vài điều nên tránh

Lạm dụng muối iốt và hải sản cũng sẽ gây ra bệnh bướu cổ.

Bướu cổ hay nói chính xác hơn là bướu tuyến giáp là một loại bệnh lý rất hay gặp trên thế giới và đặc biệt ở Việt Nam. Có nhiều loại bướu cổ và cũng có nhiều yếu tố gây ra bệnh như: di truyền, các tác nhân gây nhiễm khuẩn, các rối loạn miễn dịch… Đặc biệt có một nguyên nhân khác rất hay gặp là do chế độ dinh dưỡng không khoa học.

Thiếu hay thừa iốt đều nguy hiểm

Nói đến bướu cổ, nguyên nhân hàng đầu liên quan đến chế độ dinh dưỡng chính là tình trạng thiếu hoặc thừa iốt trong khẩu phần ăn hàng ngày. Thiếu iốt, ngoài việc gây ra bướu cổ còn gây nên tình trạng đần độn ở trẻ em. Tuy nhiên nếu cung cấp quá nhiều iốt trong khẩu phần ăn trong một thời gian dài cũng đưa đến tình trạng gia tăng bướu cổ. Chính vì vậy ở các thành phố lớn, các vùng ven biển… nơi mà trong bữa ăn hàng ngày của người dân đã có hàm lượng iốt đủ cho hoạt động sinh tổng hợp hormon của tuyến giáp thì không cần cho thêm iốt vào muối ăn nữa vì lợi bất cập hại. Kinh nghiệm này đã được chứng minh từ các dân chài của Nhật Bản.

Theo nhiều công trình nghiên cứu của thế giới đã được y văn ghi nhận, trong một số loại thức ăn như khoai mì, hạt kê, các loại rau họ cải như bắp cải, sữa đậu nành và các chế phẩm từ đậu nành như đậu phụ… luôn có tồn tại các tác nhân gây bệnh bướu cổ. Các loại rong tảo biển, mặc dù nằm trong nhóm thực phẩm có iốt nhưng do chứa quá nhiều nên cũng gây nên tình trạng quá tải iốt và cũng làm cho bệnh nhân bị bướu cổ. Ở một số vùng do người dân sử dụng nước ở các mạch nước ngầm có chứa nhiều chất disulfure để uống cũng có thể bị bệnh bướu cổ, do chất disulfure ức chế sự hữu cơ hoá trong quá trình tổng hợp hormon tuyến giáp và làm tăng thể tích tuyến giáp. Ngoài ra, tình trạng suy dinh dưỡng trầm trọng, đặc biệt thiếu vitamin A cũng gây ra hiện tượng rối loạn sinh tổng hợp hormon tuyến giáp và cũng là một trong những nguyên nhân gây ra bướu cổ.

Nấu chín để bớt nguy cơ

Tân dược cũng gây bướu cổ

Ngoài thức ăn, một số loại tân dược để chữa các bệnh về rối loạn thể chất như muối lithium, các loại thuốc tim mạch như Cordarone… cũng có thể gây ra bệnh bướu cổ hoặc thúc đẩy bệnh bướu cổ tiến triển nhanh hơn do có chứa nhiều iốt. Người bệnh cũng cần lưu ý, thuốc chữa bướu cổ chỉ có tác dụng làm chậm hoặc ngăn không cho bướu to thêm, ít khả năng làm cho bướu trở về trạng thái cũ. Cùng với thuốc, phải dùng thêm iốt, tránh uống nước có nhiều chất vôi.

Biện pháp tốt nhất để phòng ngừa bướu cổ trước tiên vẫn là bổ sung đầy đủ lượng iốt cho cơ thể. Theo khuyến cáo của tổ chức Y tế thế giới, nếu một người tiêu thụ iốt trên 1.000mcg/ngày sẽ dẫn đến tình trạng thừa iốt. Đối với thể trạng của người Việt Nam, ngưỡng an toàn cho mỗi người dùng là bổ sung 200mg iốt trong một ngày. Ngoài muối, có thể dùng các loại dầu iốt đường tiêm hoặc đường uống (lipiodol) theo chỉ định của bác sĩ để phòng bướu cổ đơn thuần. Một số thực phẩm như cá, mắm tôm, nước mắm… cũng rất giàu iốt nên có thể bổ sung thêm từ nguồn thực phẩm này.

Trên nguyên tắc cái gì có hại thì nên tránh. Tuy nhiên trong cuộc sống, không phải lúc nào người ta cũng có thể làm theo ý mình. Ở những tiệc tùng hay đi ăn ngoài, người bệnh rất khó kiểm soát lượng thực phẩm ăn vào. Vì vậy nếu có thể hạn chế sử dụng các loại thực phẩm gây ra bướu cổ bằng những thực phẩm thay thế khác thì tốt. Còn không thì chỉ nên ăn một lượng rất ít và nên nấu chín. Tác dụng gây bướu cổ sẽ bị huỷ diệt phần lớn khi ăn đồ nấu chín. Ngoài ra, trong khẩu phần ăn cũng phải chú ý bổ sung đầy đủ lượng vitamin A cần thiết.

Không nên ăn nhiều các loại quả có chứa nhiều sắc tố thực vật như cam, quít, táo, lê, nho… vì trong những hoa quả này có chứa chất flavon, sẽ bị vi khuẩn đường ruột phân giải thành axít diglycerobenzoic và axít ferulic, đều là những chất làm ức chế chức năng tuyến giáp trạng rất mạnh, làm cho bệnh nặng thêm. Bên cạnh ăn uống đúng cách, người bệnh cũng cần tránh buồn phiền giận dữ, giữ cho tình cảm được ổn định, lạc quan. Nếu đã có dấu hiệu bướu sưng to nên đến bác sĩ chuyên khoa hoặc bệnh viện để xạ trị hay giải phẫu.

IV/- Cách điều trị Basedow

Basedow là một bệnh lý của tuyến giáp với triệu chứng điển hình là bướu cổ, lồi mắt và rối loạn tim mạch. Dùng tia phóng xạ là một trong những liệu pháp hiệu quả để chữa trị bệnh này.

Các triệu chứng lâm sàng của basedow được khái quát bằng 3 hội chứng chính: nhiễm độc giáp; rối loạn cơ mi và cơ vận nhãn ổ mắt; các biểu hiện ở da.

Hội chứng nhiễm độc giáp: Thường biểu hiện bằng các triệu chứng rối loạn chức năng tim mạch đến rất sớm, như mạch nhanh thường xuyên (trên 100 lần/phút), đánh trống ngực, hồi hộp, khó thở, dễ xúc động, cáu gắt. Do rối loạn chức năng chuyển hóa nên nhu cầu tiêu thụ ôxy ở các mô tổ chức tăng, dẫn tới tim phải tăng công suất, giãn hệ thống mạch ngoại vi (biểu hiện mặt đỏ). Bệnh nhân tăng tiết mồ hôi, khát nước, cơ thể nóng bức khó chịu; kèm theo rối loạn tiêu hóa như ăn nhiều, nhanh đói nhưng cơ thể vẫn gầy, sút cân, đi ngoài phân nát, lỏng.

Người bệnh còn có các dấu hiệu thần kinh như run tay, rõ nhất ở các đầu ngón tay; thay đổi hành vi, dễ cáu gắt, bồn chồn, lo lắng, dễ xúc động. Bướu cổ to vừa, lan tỏa, di động theo nhịp nuốt.

Các rối loạn ở mắt thường xuất hiện đồng thời với triệu chứng cường giáp kể trên. Cơ mi trên của mắt co, khiến mắt lồi ra, nhìn thấy cả vùng củng mạc trắng ở phía trên; khe mi mở rộng, cơ vận nhãn và cơ mi co không đồng đều. Mi dưới phù nề, bệnh nhân có thể bị liệt mắt, sung huyết, phù và viêm kết mạc.

Các biểu hiện ở da (ít gặp): Phù khu trú ở mặt trước xương chày, rối loạn sắc tố da, thường ở vùng xung quanh mi mắt.

Các bệnh nhân nữ thường xuất hiện rối loạn kinh nguyệt, đau mỏi xương khớp, loãng xương.

Cách điều trị kinh điển là dùng thuốc để giảm lưu lượng hoóc môn do tuyến giáp sản sinh ra. Trong điều trị ngoại khoa, bác sĩ cắt bỏ bán phần tuyến giáp sau khi đã dùng thuốc chữa ổn định các rối loạn chức năng tuyến giáp. Một phương pháp hiệu quả khác là xạ trị. Ưu điểm của nó lag có chỉ định tương đối rộng rãi, áp dụng được cho cả trẻ em và người già, người có biến chứng tim mạch không phẫu thuật được hoặc bị dị ứng với các thuốc kháng giáp. Bệnh nhân không phải chịu đau đớn của cuộc phẫu thuật, không ảnh hưởng thẩm mỹ vì sẹo sau mổ. Xạ trị vừa an toàn, giá thành thấp vừa giúp tiết kiệm thời gian điều trị, bệnh nhân không phải dùng thuốc kéo dài. Tỷ lệ khỏi bệnh lại cao: 85% sau 1 năm điều trị và 99% ở các năm sau.

CHÚNG TA CŨNG NÊN THỰC TẬP THƯ GIẢN, THIỀN TẬP, VÀ XOA BÓP CÁC VÙNG HUYỆT  TRÊN MẶT, CỔ THEO ĐỒ HÌNH TRÊN TRANG WEB (DIỆN CHẨN)

CŨNG NÊN TU TẬP, SÁM HỐI, VÀ LÀM VIỆC PHÓNG SANH GIÚP NGƯỜI VÀ VẬT KHI CO CƠ HỘI VÌ ÍT HAY NHIỀU TRONG QUÁ KHỨ CHÚNG TA CŨNG ĐÃ LÀM TỔN HẠI NHIỀU LOẠI CHÚNG SANH NÊN NAY CHÚNG TA PHẢI GÁNH MỘT PHẦN NGHIỆP QUẢ.

CHÚC THÀNH CÔNG